ust9.jpg
 
 

Gökhan Demirer > TĂźrkçe > Dosyalar > Zone Sistem



Zone Sistem

Zone Sistem, en iyi negatifi elde etmeye yönelik bir “önceden görme” yöntemidir. ÇoĂ°u zaman ünlü Amerikan siyah beyaz doĂ°a fotoĂ°rafçĂ˝sĂ˝ Ansel Adams’Ă˝n adĂ˝yla anĂ˝lĂ˝r.

Bu yöntem, fotoĂ°rafĂ˝ çekilecek konunun fotografik görüntüsünü öncelikle zihinde oluĂžturabilmek üzere en uygun aydĂ˝nlanma ve kontrast deĂ°erlerini deklanĂžöre basmadan önce ölçmek üzerine kuruludur.

BaĂžlangĂ˝çta esas olarak tabaka filme yapĂ˝lan büyük format çekimlerinde uygulandýðýnĂ˝, ancak son dönemlerinde Ansel Adams’Ă˝n roll filmler ile de kullandýðýnĂ˝ bildiĂ°imiz bu yöntemi, büyük çoĂ°unluĂ°u 35 mm. FotoĂ°rafçĂ˝lýðý yapan bizler de uygulayabiliriz.

Zone sistem çalýÞmasĂ˝nda esas olarak dört ayrĂ˝ aĂžamadan söz edilebilir.
1-     Pozlama
2-     KiĂžisel film hĂ˝zĂ˝mĂ˝zĂ˝n ölçülmesi
3-     KiĂžisel banyo süresinin belirlenmesi

Zone sistemde, herhangi bir pozitif fotografik görüntüde mümkün olan ton aralýðý, tamamen yanmýÞ bir kartĂ˝n siyahĂ˝ndan, pozlanmamýÞ bir kartĂ˝n beyazĂ˝na kadar giden 11 zone’a ayrĂ˝lĂ˝r.

TESTÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ

Difüzer agrandisör için Kodak PPS’ in 4. dilimi, kondansör agrandisör için 8. dilimi ile elinizdeki negatifleri karÞýlaĂžtĂ˝rĂ˝n.

KarÞýlaĂžtĂ˝rma için, banyo edilmiĂž negatiflerin boĂž kareleri ile uygun dilimi üst üste getirin ve boĂž karenin yoĂ°unluĂ°u+uygun dilimin yoĂ°unluĂ°u pozlanmýÞ kareninkine en yakĂ˝n olan filmin banyo süresi bizim banyo süremiz olacaktĂ˝r. EĂ°er yoĂ°unluĂ°u yakĂ˝n bir kare bulamamýÞsak test tekrar edilir. Bu kez, eĂ°er test pozlamalarĂ˝ çok açĂ˝k olmuĂžsa önerilen sürenin % 50 fazlasĂ˝, eĂ°er koyu olmuĂžsa önerilen sürenin % 50 azĂ˝ uygulanĂ˝r. (T-Max’lar için ihtiyatla! % 30) Ancak burada banyo süremiz % 50 farklĂ˝lĂ˝k gösterdiĂ°inden en doĂ°rusu film hĂ˝zĂ˝ testini de yeniden yapmaktĂ˝r. Çünkü banyo süresindeki büyük deĂ°iĂžiklikler gölge alanlardaki yoĂ°unluĂ°u deĂ°iĂžtirebilirler. Böylesine büyük banyo süresi farklĂ˝lýðý varsa, sistem hĂ˝z numarasĂ˝nĂ˝ yanlýÞ hesaplamýÞ olmanĂ˝z muhtemeldir.

KART BASKI VE BANYO TESTÝ

BaskĂ˝ testi, pozlama ve film banyo testleri arasĂ˝nda baĂ°lantĂ˝ kurar. Çünkü baskĂ˝, sizin gerek önceki testlerinizde, gerekse çektiĂ°iniz fotografta ne denli baĂžarĂ˝lĂ˝ olduĂ°unuzun kanĂ˝tĂ˝dĂ˝r.

BaskĂ˝ testinin amacĂ˝ boĂž olarak banyo edilmiĂž bir negatiften (pozlanmamýÞ test karelerinden biri) yapĂ˝lacak bir baskĂ˝da maksimum yoĂ°unluĂ°u (siyahĂ˝) verecek olan minimum pozlama süresini bulmaktĂ˝r.

Bulunan minimum poz süresi bir daha belirtmek gerekir ki, sizin bütün makine sisteminiz ve baskĂ˝ yapmanĂ˝za iliĂžkin deĂ°iĂžkenlerinize baĂ°lĂ˝dĂ˝r. DoĂ°ru pozlanmýÞ ve banyo edilmiĂž olan baĂžka negatifler için bu poz süresi; agrandisör, agrandisör yüksekliĂ°i, kaĂ°Ă˝t, kaĂ°Ă˝dĂ˝n numarasĂ˝, agrandisör diyafram açĂ˝klýðý sabit kaldýðý sürece gölge ve aydĂ˝nlĂ˝k bölgelerde istenilen detay ve dokunun elde edildiĂ°i belirgin ve tam bir ton ayrĂ˝mĂ˝ saĂ°lar.

Daha hassas bir test için sonraki baskĂ˝larĂ˝nĂ˝zĂ˝ genellikle yapmayĂ˝ düĂžündüĂ°ünüz baskĂ˝ boyutu (ve agrandisör yüksekliĂ°ini)kullanĂ˝nĂ˝z. BaskĂ˝ boyutundaki önemli deĂ°iĂžiklikler test sonuçlarĂ˝nĂ˝ geçersiz kĂ˝labilir.

BÝR GÖRÜNTÜNÜN KONTRASTLIÐINA GÖRE AYARLAMA

Siyah-beyaz filmler genel olarak zone III’ ten zone VII’ ye kadar detaylarĂ˝ (dokuyu) tespit etmektedir. Zone III’ ü, zone VII’ den çĂ˝kartĂ˝rsanĂ˝z, arada normal olarak kabul edilebilecek 4 durak fark olduĂ°unu görürsünüz. Görüntüdeki aydĂ˝nlĂ˝k zone ile, zone III arasĂ˝ndaki durak sayĂ˝sĂ˝, bir görüntünün normal, yüksek veya düĂžük kontrast aralýðýnda olduĂ°unu gösterir. Bazen daha düĂžük gölge deĂ°erleri ve aydĂ˝nlĂ˝k deĂ°erler, küçük bölgeler içersinde görüntünün bütünü için önemsiz olacak Ăžekilde var olabilir. Ancak, sistemin aralýðýnĂ˝ geniĂžletmek veya daraltmak sizin elinizdedir.

Görüntüdeki önemli aydĂ˝nlĂ˝k bölge detaylarĂ˝ zone VII’ yi aÞýyorsa, mantĂ˝klĂ˝ olan yol, gölge alanlarĂ˝ doĂ°ru pozlamak ve aydĂ˝nlĂ˝k bölgeleri, sonuçta gölge bölgeler için fazla etkisi olmayacak olan banyo süresini azaltma yolu ile aĂžaĂ°Ă˝ya çekmektir. Banyo süresinin azaltĂ˝lmasĂ˝, aydĂ˝nlĂ˝k bölgeleri zone VII’ ye indirir.

Ýlk olarak gölge alanĂ˝ zone III’ e taÞýmak istediĂ°imiz varsayĂ˝mĂ˝ndan hareketle, gölge alandan bir poz ölçümü alarak iki stop az pozlayalĂ˝m.

Ýkinci adĂ˝mda, filmi uygun süre ile banyo edelim. AĂžaĂ°Ă˝daki tabloda görüntülerdeki aydĂ˝nlanma farklĂ˝lĂ˝klarĂ˝na göre negatif banyo sürelerinin ayarlanmasĂ˝ ile ilgili bir tablo verilmiĂžtir. Normal filmler için % 30 farklĂ˝laĂžma olabilirken yine T-Max filmler için % 10-15 arasĂ˝nda daha küçük süreler ile farklĂ˝laĂžma gerekmektedir.

BANYO FAKTÖRLERÝ

KONTRAST FARKI                                                        BANYO FAKTÖRÜ

4 stop ( Normal )  N                                                        1.0

3 stop ( DüĂžük )   N+1                                                    1.3 ( 1.15 )*

5 stop ( Yüksek ) N-1                                                     0.7 ( 0.85 )*

Sistem banyo sürenizi verilen faktör ile çarpĂ˝nĂ˝z.

( * ) T-Max filmler için parantez içindeki deĂ°erleri kullanĂ˝nĂ˝z.

BazĂ˝ zone sistem rehberlerinde bu tabloya ek olarak N-2 ve N+2 deĂ°erleri de verilmektedir. (Bkz. Staler)

FaklýlaÞtýrýlmýÞ Banyonun Zon YerleÞimine Etkileri

Daha Kýsa banyo(SýkýÞtýrma) (N-1)
07.jpg
YukarĂ˝da yer alan ve sadece konunun kavranmasĂ˝na yönelik olarak hazĂ˝rlanmýÞ Ăžemadan da görülebileceĂ°i gibi N+1 ve N-1 banoyolarĂ˝ düĂžük zonlarĂ˝ yerinden oynatmazken yüksek zonlarda belirgin hareketlenmelere sebep olmaktadĂ˝r.

N-1 de; yüksek kontrastlĂ˝ görüntüyü bir zone sĂ˝kýÞtĂ˝rmak için, geliĂžtirme azaltĂ˝lĂ˝rken,

N de;    normal kontrastlĂ˝ görüntü için normal geliĂžtirme yapĂ˝lmakta,

N+1 de ise; düĂžük kontrastlĂ˝ görüntüyü bir zone geniĂžletmek için geliĂžtirme artĂ˝rĂ˝lmaktadĂ˝r.

Böylece;

6 zone içeren bir görüntü N-1 banyosu,

5 zone içeren bir görüntü N banyosu,

4 zone içeren bir görüntü de N+1 banyosu ile

5 zone içerecek bir hale getirilmiĂž olmaktadĂ˝r.

Zone Ölçeði

01.jpg

Zone Sistem’de Pozlama

Pozometreler, ölçüm yaparken üzerine düĂžen ýÞýðýn %18’ini yansĂ˝tan ve geri kalanĂ˝nĂ˝ soĂ°uran bir gri tonunu referans alĂ˝rlar ki bu ton, zone sistem ölçeĂ°i üzerinde tam ortada yer alan V. bölgeye karÞýlĂ˝k gelir.

Her Zone ile yanĂ˝baÞýndaki arasĂ˝nda 1 stop fark vardĂ˝r. Yani bir görünümün içersindeki bir bölgeden ölçüm alĂ˝p, bulunan poz deĂ°erini bir durak azaltmak bu bölgeyi zone IV’e yerleĂžtirmek demektir. ÖrneĂ°in bir görüntünün belirli bir bölümünden alĂ˝nan poz deĂ°eri 1/60sn.ye f/8 veriyor olsun. Bu zone sistem içersinde tam ortadaki V. bölgeyi veren bir ölçüm demektir ve bu bölge diĂ°er zone’lara yerleĂžtirilmek istendiĂ°inde aĂžaĂ°Ă˝daki tabloda görülen poz deĂ°erlerinin dikkate alĂ˝nmasĂ˝ gerekir.

DAHA KOYUYA DOÐRU

Zone IV

1/60 sn.

f/11

Zone III

1/60 sn.

f/16

Zone II

1/60 sn.

f/22

Zone I

1/125 sn.

f/22

Zone 0

1/250 sn.

f/22


DAHA AÇIÐA DOÐRU

Zone VI

1/60 sn.

f/5.6

Zone VII

1/60 sn.

f/4

Zone VIII

1/60 sn.

f/2.8

Zone IX

1/30 sn.

f/2.8

Zone X

1/15 sn.

f/2.8


Zone ölçeĂ°inde her nekadar 0’dan X’a giden 11 zone bulunuyor ise de uygulamada bütün zonlarĂ˝n bir arada kullanĂ˝lmasĂ˝ olanaĂ°Ă˝ yoktur. Bir siyah-beyaz fotografçĂ˝sĂ˝ için, diĂ°er zonlarĂ˝ bilmek sonuç fotografta nasĂ˝l ortaya çĂ˝kacaklarĂ˝nĂ˝ tahmin imkanĂ˝ verse de, fotografçĂ˝ tam bir detay elde edebilmek için sadece III. ve VII. zone’ lar arasĂ˝nda çalýÞmak zorundadĂ˝r. Esas olarak III’ ten VII’ ye kadar olan tonlar konunun dokusunu verebilirler. 0’ dan II’ ye ve VIII’ den X’ e uzanan tonlar sadece konunun tonlarĂ˝nĂ˝ saptayabilmektedirler.

ZONE SÝSTEMÝN UYGULANMASI

Esas olarak zone sistem, uygulanmasĂ˝ teknik olarak kolay bir yöntemdir. Bir görüntü ile karÞý karÞýya olan bir fotografçĂ˝ görüntü üzerindeki aydĂ˝nlanmasĂ˝nĂ˝n farklĂ˝laĂžma seviyelerini anlamak üzere önemli bölgelerden ölçümler alĂ˝r. Bu aĂžamada özellikle spot (ya da kĂ˝smi ölçüm)kullanýÞlĂ˝dĂ˝r. AslĂ˝nda her durumda poz ölçer zone V’ e göre ölçüm aldýðýndan bölgeler arasĂ˝nda bir iliĂžki kurmamĂ˝za imkan vermektedir.

ÖrneĂ°in; fotografĂ˝ çekilecek manzaranĂ˝n bir bölümü 1/125 sn’ ye f/ 11 ve bir diĂ°er bölümü 1/125 sn’ ye f/5.6 veriyorsa f/11 ve f/5.6 arasĂ˝nda iki durak fark vardĂ˝r ve siz bu iki bölgenin iki zone farklĂ˝ yerde olduĂ°unu bilirsiniz. Sonraki bölge öncekinden daha karanlĂ˝k olacaktĂ˝r. Benzer biçimde, 1/250 sn’ ye f/11 bu bölgenin bir durak açĂ˝k tonda olmasĂ˝ demektir. Poz deĂ°eri kararĂ˝mĂ˝za temel olan bölge, (zihnimizdeki fotografĂ˝n) iyi detay almak istediĂ°imiz en karanlĂ˝k bölgesine yerleĂžtirdiĂ°imiz bölge olmalĂ˝dĂ˝r. EĂ°er söz konusu bölgeden minimum  detay istiyorsanĂ˝z zone II’ ye, tüm detaylarĂ˝ istiyorsanĂ˝z zone III’ e yerleĂžtirmelidir.

Diyelim ki bir binanĂ˝n içini fotograflĂ˝yorsunuz ve gölgeli alanlardan tam bir detay istiyorsanĂ˝z. Poz ölçümünün her zaman zone V’ i verdiĂ°ini hatĂ˝rlayarak gölge alanlardan bir ölçüm alĂ˝n ve daha sonra bu ölçümü iki stop azaltarak bölgeyi zone III’ e yerleĂžtirin. Yani, ölçülen poz deĂ°eri 1/ 4 sn’ ye f/5.6 ise siz 1/ 15 sn’ ye f/ 5.6 veya 1/ 4 sn’ ye f/11’e getirip hem gölge etkisini vermiĂž hem de istediĂ°iniz bölgelerdeki bütün detaylarĂ˝ almýÞ olursunuz.

Daha sonra görüntünün diĂ°er bölgelerinin hangi zonlara düĂžtüĂ°ü hesaplanĂ˝r. DolayĂ˝sĂ˝ ile üç stop daha parlak ölçülen bir bölge VI. zone’a, iki stop daha az aydĂ˝nlĂ˝k ölçülen bir bölge de zone I’ e düĂžecektir.
02.jpg
Buraya kadar anlatĂ˝lanlarĂ˝ özetleyecek olursak; Ansel Adams’ Ă˝n teorik olarak ortaya koyduĂ°u ve uygulanabilirliĂ°i olan Ăžey, fotografĂ˝ çekilecek görünümün zihinsel fotografik bir görüntüsünü oluĂžturmayĂ˝ öĂ°renmek ve buna ulaĂžmak için uygun olan aydĂ˝nlanma ve kontrast deĂ°erlerini deklanĂžöre basmadan önce ölçmektir.

Bu sistem ile baskĂ˝ özellikleri önceden belli, uygun yoĂ°unluk ve kontrast deĂ°erlerine sahip, önceden bildiĂ°imiz deĂ°erler ile basĂ˝labilecek bir negatif elde edilir.

Bu yöntem aynĂ˝ zamanda filmlerin büyük farklĂ˝lĂ˝klar göstermeleri nedeniyle onlarĂ˝ tanĂ˝mamĂ˝zĂ˝, makinemizin poz ölçüm sistemini bilmemizi, film geliĂžtiricilerini ve banyo yöntemlerini denemiĂž olmamĂ˝zĂ˝ gerektirmekte, farklĂ˝ kaĂ°Ă˝t ve tonlandĂ˝rĂ˝cĂ˝larĂ˝n kullanĂ˝lmasĂ˝ da dahil olmak üzere baskĂ˝ yöntemlerini bilmemiz anlamĂ˝nĂ˝ da taÞýmaktadĂ˝r.

BÝR POZOMETRE DENEYÝ

Pozometrelerin üzerine düĂžen ýÞýðýn %18 ini yansĂ˝tĂ˝p geri kalanĂ˝nĂ˝ soĂ°uran bir griyi referans alarak çalýÞtĂ˝klarĂ˝nĂ˝ söylemiĂžtik. Bu özellikleri ile, bilinçli kullanĂ˝lmadĂ˝klarĂ˝ zaman özellikle kritik poz ölçümlerinde ciddi yanlýÞlar yapmak mümkündür. AĂžaĂ°Ă˝da yer verilen deney pozometrelerin ölçüm mantýðýnĂ˝ göstermektedir. Beyaz, tercihan %18 lik gri ve siyah renkli aynĂ˝ boyutlarda üç adet karton üzerine (B)eyaz, (S)iyah ve (G)ri yazĂ˝lĂ˝ küçük gri kartlar konulur. Bu kartlar tüm vizörü kaplayacak Ăžekilde ve yazĂ˝lĂ˝ kart dýÞarĂ˝da bĂ˝rakĂ˝larak poz ölçümü yapĂ˝lĂ˝r. Bu deĂ°erler ve yazĂ˝lĂ˝ kart ile yeniden kadrajlanarak fotoĂ°raflarĂ˝ çekilir.

Üç farklĂ˝ tondaki her üç kartĂ˝n da fotoĂ°raflarda gri olarak saptandýðý görülür. Çünkü pozometre her üç kartĂ˝n ton deĂ°erlerini griye dönüĂžtüren ölçüm deĂ°erleri vermiĂž ve bu deĂ°erler ile çekim yapĂ˝lĂ˝nca da söz konusu yanĂ˝ltĂ˝cĂ˝ fotoĂ°raflar elde edilmiĂžtir.
03.jpg
Oysa her üç çekim gri kart üzerinden alĂ˝nan pozlama deĂ°eri ile yapĂ˝lĂ˝sa idi doĂ°ru sonuca ulaÞýlabilirdi.
04.jpg

FÝLM HIZI TESTÝ

Zone sistem uygulanmasĂ˝nda öncelikle kullandýðýmĂ˝z filmin kutusunun üzerinde yazan hĂ˝zĂ˝ yerine “gerçek” yani kendi kullanacaĂ°Ă˝mĂ˝z hĂ˝zĂ˝nĂ˝ belirlememiz gerekir. Bu hĂ˝z, poz ölçeriniz pozlama tekniĂ°iniz, kullandýðýnĂ˝z banyo ve banyo yönteminize göre farklĂ˝laĂžmaktadĂ˝r. KiĂžisel film hĂ˝zĂ˝, aĂžaĂ°Ă˝daki test ile tespit edilir.

Test gün ýÞýðýnda tercihan aydĂ˝nlĂ˝k ancak kapalĂ˝ bir havada % 18 gri kart kullanĂ˝larak yapĂ˝lĂ˝r.
SLR makinenizi bir sehpaya yerleĂžtirerek makinenizin karÞýsĂ˝na gri kartĂ˝ koyun. Gri kartĂ˝n her yanĂ˝nĂ˝n eĂžit olarak aydĂ˝nlandýðýndan ve üzerinde parlama veya kendi gölgeniz olmadýðýndan emin olun. Vizörü gri kart ile doldurun. Gri kartĂ˝n yalnĂ˝zca tonu ile ilgili olduĂ°unuz ve dokusu sizi ilgilendirmediĂ°i için netlik önemli deĂ°ildir. Objektifi sonsuza getirin böylece objektifin uzunluĂ°unun deĂ°iĂžmesinden kaynaklanan poz deĂ°iĂžimlerinin önüne geçileceĂ°i gibi doku içermeyen gri tonlarĂ˝ daha makul sonuçlar verir.

DiyaframĂ˝ 16’ ya getirin (sonuna kadar kĂ˝sĂ˝n). Poz ölçümü yapĂ˝n ve f/16’ ya karÞýlĂ˝k gelen enstantaneyi belirleyin. Enstantaneyi 6 durak daha hĂ˝zlĂ˝ bir deĂ°ere taÞýyĂ˝n. Bu enstantane bütün test boyunca sabit kalsĂ˝n. ÖrneĂ°in ; okunan enstantane deĂ°eri 1/2 idi ise, 1/125 sn 6 durak daha hĂ˝zlĂ˝dĂ˝r. EĂ°er mümkünse, 1/250 ‘ den daha hĂ˝zlĂ˝ bir enstantane kullanmayĂ˝nĂ˝z. Çünkü yüksek enstantane hĂ˝zlarĂ˝ yavaĂž hĂ˝zlar kadar hassas deĂ°ildir. Yine, 1/2 sn den uzun poz süreleri de filmlerde deĂ°iĂžkenler arasĂ˝ baĂ°lantĂ˝nĂ˝n bozulmasĂ˝ “reciprocity failure” nedeni ile yanlýÞ sonuçlar verebilirler.

Hava ister açĂ˝k, ister kapalĂ˝ olsun, gri karttan yapĂ˝lacak bir poz okumasĂ˝ her zaman zone V’ teki orta griyi verir. Ancak biz burada maksimum siyahtan bir tam durak önceki ve ýÞýðýn kart üzerindeki etkisinin ilk hissedildiĂ°i yer olan zone I’ i belirlemeye çalýÞýyoruz. Kuramsal olarak eĂ°er sistemimiz mükemmel çalýÞýyorsa, zone I’ i 4 stop az pozlama ile elde etmemiz gerekir.

Zone V-Zone I = 4 stop

Ancak kendi sistemimizde zone I’ in nereye düĂžtüĂ°ünü tam olarak belirlemek için bir dizi pozlama yapmamĂ˝z gerekmektedir. (eĂ°er f/16 ile baĂžlamýÞ iseniz, son fotograf f/4 ile çekilmiĂž olmalĂ˝dĂ˝r.) Testlerde Kodak BaskĂ˝ ÖlçeĂ°i Projection Print Scale (PPS) kullanĂ˝mĂ˝nĂ˝ kolaylaĂžtĂ˝rmak üzere arada birer kare boĂžluk bĂ˝rakarak ikiĂžerden altĂ˝ kare çekim yapĂ˝lĂ˝r. Kodak Projection Print Scale’ in (PPS) 48 no’ lu dilimi ile pozlanmamýÞ film karesi üst üste bindirildikten sonra (pozlanmamýÞ filmin taban yoĂ°unluĂ°u+filmin banyo iĂžleminden kaynaklanan sislenme yoĂ°unluĂ°u) aynĂ˝ yoĂ°unluktaki film karesi aranĂ˝r. Bu kare, baskĂ˝da tam yanmýÞ kartĂ˝n siyahĂ˝ndan (zone 0) ýÞýðýn hissedilebildiĂ°i ilk farklĂ˝ tonu almamĂ˝zĂ˝ mümkün kĂ˝lacak asgari pozlamanĂ˝n olduĂ°u karedir. BoĂž kareden 0.10 yoĂ°unluk fazla olan bu kareyi bulduktan sonra, poz deĂ°erini bulmak gerekir.

Belirlenen bu karenin hangi eksik poz deĂ°eri ile çekildiĂ°i belirlenerek aĂžaĂ°Ă˝daki tablonun yardĂ˝mĂ˝ ile kiĂžisel film hĂ˝zĂ˝na ulaÞýlĂ˝r.

EKSÝK POZLAMA                                                          FÝLM HIZI

DURAK SAYILARI                                             ÇARPIM FAKTÖRÜ

 6                                                                                 4

5 ½                                                                               2.8

 5                                                                                 2.0

4 ½                                                                               1.4

4                                                                                  1.0

3 ½                                                                               0.7

3                                                                                  0.5

2 ½                                                                               0.35

 2                                                                                 0.25

ÇoĂ°u zaman, pek çok kiĂži için, kutunun üzerinde yazĂ˝lĂ˝ hĂ˝zdan daha düĂžüĂ°ü kiĂžisel hĂ˝z olarak ortaya çĂ˝kmaktadĂ˝r. Çok az sayĂ˝da fotoĂ°rafçĂ˝ doĂ°ru olmayan enstantane hĂ˝zlarĂ˝ ve poz ölçümlerindeki sapmalar nedeniyle daha yüksek film hĂ˝zĂ˝na ihtiyaç duyar.
05.jpg

FÝLM HIZININ BELÝRLENMESÝNDE BÝR BAÞKA YOL

Makinenizi manuel poz ölçümü ayarĂ˝na getirin. Film üreticisinin önerdiĂ°i hĂ˝zĂ˝ kullanarak bir ölçüm alĂ˝n. Bu ölçüm % 18’ lik orta gri pozu verecektir. DiyaframĂ˝ dört durak kĂ˝sĂ˝n ve bir ölçüm alĂ˝n (diyaframĂ˝ kĂ˝smak yerine daha hĂ˝zlĂ˝ enstantane deĂ°erleri seçilebilir.)

Þimdi de pozlamayĂ˝ bu deĂ°er etrafĂ˝nda ½ (ya da tercihen 1/3 stop aralĂ˝klarĂ˝ ile) + 1, -1 stop’ a kadar basamaklayĂ˝n. Her pozlama arasĂ˝nda objektifin kapaĂ°Ă˝nĂ˝ kapayarak bir kareyi boĂž çekin. Poz deĂ°erleriniz için ayrĂ˝ntĂ˝lĂ˝ notlar alĂ˝n. Basamaklama iĂžlemi bittikten sonra, filmin geri kalan bölümünü de doldurun. YarĂ˝sĂ˝ boĂž bir film sonucu bozabilir. Filmi her zaman ki gibi banyo edin farklĂ˝ banyo ve film kullanĂ˝yorsanĂ˝z her banyo ve film için bu testi tekrar edin.

Bir densitometre negatif yoĂ°unluĂ°unu ölçmenin bilimsel yöntemidir ancak densitometre yoksa gözümüz yeterli olacaktĂ˝r.

Banyo edilmiĂž filmi çok özenle inceleyin ve film tabanĂ˝ ile karÞýlaĂžtĂ˝rĂ˝ldýðýnda baskĂ˝da farkĂ˝ hissedilebilen en az görüntü yoĂ°unluĂ°u olan kareyi bitiĂžiĂ°indeki boĂž çerçeve ile karÞýlaĂžtĂ˝rarak arayĂ˝n.

EĂ°er baskĂ˝da hissedilebilir en az yoĂ°unluk 4 stop az pozladýðýmĂ˝z karede oluĂžmuĂžsa, o zaman filmin üzerinde yazĂ˝lĂ˝ olan hĂ˝z bizim için de doĂ°rudur ve geçerlidir.

EĂ°er; 1/ 3 stop fazla pozlanan kare belirlenmiĂž ise, o zaman kullandýðýnĂ˝z film üzerinde yazĂ˝lĂ˝ olan hĂ˝zĂ˝ndan 1/ 3 stop daha yavaĂžmýÞ gibi ayar yapĂ˝n. ÖrneĂ°in, ISO 400 olan bir filmi ISO 320 olarak ayarlayĂ˝n. AynĂ˝ Ăžekilde eĂ°er sözkonusu  kare 1/ 3 az pozlanan kare ise filmi 1/ 3 stop daha hĂ˝zlĂ˝ yani ISO 400 yerine ISO 500 olarak kullanĂ˝n.

AyrĂ˝ntĂ˝lar için aĂžaĂ°Ă˝daki tabloya bakĂ˝nĂ˝z.

ÖNERÝLEN FÝLM HIZI

 

POZLAMA                     ISO 50/18         ISO 100/ 21                   ISO 400/27

0                                  50/18                100/21                          400/27

+1/3                              40/17                80/20                            320/26

+2/3                              32/16                64/19                            250/25

+1                                25/15                50/18                            200/24

-1/3                               64/19                125/22                          500/28

-2/3                               80/20                160/23                          640/29

-1                                 100/21              200/24                          800/30

SÝSTEMDE FÝLM BANYO SÜRESÝNÝN BELÝRLENMESÝ

KiĂžisel film hĂ˝zĂ˝nĂ˝n belirlenmesinden sonra bize en iyi sonuçlarĂ˝ verecek film banyo süresinin belirlenmesi gerekir.

Sistem film hĂ˝zĂ˝nĂ˝ belirlerken görüntünün gölge bölgelerinden detay alĂ˝nmasĂ˝nĂ˝ amaçlamýÞtĂ˝k. Sistem banyo süresi de bir görüntünün aydĂ˝nlĂ˝k bölgelerinden detay almamĂ˝zĂ˝ saĂ°layacaktĂ˝r.

Filmin pozlanmasĂ˝ (pozitif görüntününün!) gölge alanlarĂ˝nĂ˝n yani aĂžaĂ°Ă˝ zonlarĂ˝n doĂ°ru saptanmasĂ˝nda daha çok önem taÞýrken, film banyosu ise belirli sĂ˝nĂ˝rlar dahilinde gölge alanlarda fazla etkili olmayĂ˝p, aydĂ˝nlĂ˝k bölgelerde (yüksek zonlarda) son derece etkili olmaktadĂ˝r. Daha uzun ve daha kĂ˝sa banyo süreleri gölge detaylarĂ˝ üzerinde hissedilir bir etki yaratmaksĂ˝zĂ˝n  aydĂ˝nlĂ˝k bölgeleri bir tam zone açabilmekte veya karartabilmektedir.

Ancak banyo süresinin aÞýrĂ˝ artĂ˝rĂ˝lmasĂ˝ ise gölgelerdeki yerel kontrastĂ˝ arttĂ˝rabilmekte ama aynĂ˝ zamanda ortalama kontrastta çok Ăžiddetli artýÞa neden olmaktadĂ˝r. AynĂ˝ Ăžekilde banyo süresinin aÞýrĂ˝ azaltĂ˝lmasĂ˝ gölge detaylarĂ˝nda da kayĂ˝plara neden olurken ortalama kontrastĂ˝ da düĂžürebilmektedir.

Artan banyo süresi gren yapĂ˝sĂ˝nĂ˝ da irileĂžtirebilmekte ve özellikle büyük baskĂ˝lar yapĂ˝lmasĂ˝ düĂžünülen 35 mm filmler için sorun yaratabilmektedir.

Banyo testinin amacĂ˝, kendi sistemimiz, kendi agrandisörümüz ve tercihen 2 numaralĂ˝ kaĂ°Ă˝da yapĂ˝lacak bir baskĂ˝ için aydĂ˝nlĂ˝k bölgelerde tam bir detay verecek bir negatifin banyo süresini belirlemektir. Þüphesiz bu belirlenen banyo süresi, kiĂžisel sistemimizin deĂ°iĂžkenleri aynĂ˝ kaldýðý sürece geçerli olacaktĂ˝r. Özellikle agrandisör deĂ°iĂžiklikleri önemlidir.

EĂ°er Kodak T-Max film kullanĂ˝yorsanĂ˝z bu filmin banyo süresindeki deĂ°iĂžikliklerden daha fazla etkilendiklerini de göz önüne almak gerekir.

FÝLM BANYO TESTÝNÝN YAPILMASI

Bu testte amaç pozitif görüntüde zone VII’yi verecek doĂ°ru film yoĂ°unluĂ°u elde etmemizi saĂ°layacak banyo süresini bulmaktĂ˝r. Yine gri kart kullanacaĂ°Ă˝z. AyrĂ˝ca önceki hĂ˝z testinde kullandýðýmĂ˝zĂ˝n aynĂ˝sĂ˝ndan 1 makara film gerekiyor. AyrĂ˝ca yine bir yoĂ°unluk ölçer (densitometre) ya da Kodak BaskĂ˝ ÖlçeĂ°i’ne Projection Print Scale (PPS) ihtiyaç var.

AFSAD Gökhan Demirer atölyesinde bu testi aĂžaĂ°Ă˝daki gibi yaptĂ˝k;

1-Gri kartý makinenin karÞýsýna yerleÞtirin.

2-Makineyi yeni (kiĂžisel) film hĂ˝zĂ˝nĂ˝za göre ayarlayĂ˝n.

3-Gri karttan poz ölçün. makinenizin verdiĂ°i poz deĂ°erini iki durak arttĂ˝rĂ˝n. Yani eĂ°er makinenin verdiĂ°i enstantane deĂ°eri 1/125 ise, 1/30 kullanĂ˝n ya da diyafram f/16 ise f/8 kullanĂ˝n. 1/250’ den yüksek enstantane deĂ°erlerine çĂ˝kmayĂ˝n. 1/250’ den yüksek enstantane deĂ°erleri çok hassas deĂ°ildir.

4- Filmin tamamĂ˝nĂ˝ 3. maddede anlatĂ˝ldýðý Ăžekilde pozlayarak çekin ve her karenin arasĂ˝nda boĂžluk bĂ˝rakĂ˝n. Filmde çekilmemiĂž bölge bĂ˝rakmayĂ˝n. Çünkü filmde pozlanmamýÞ bölgeler olursa, banyo pozlanmýÞ kareler üzerinde gereĂ°inden fazla etkili olabilir.

5- makara üzerine n, n-1 ve n+1 olmak üzere üç ayrĂ˝ etiket yazarak yapýÞtĂ˝rĂ˝n

6- Film makarasĂ˝nĂ˝ kĂ˝rmaksĂ˝zĂ˝n film ucunu çĂ˝kararak n etiketini yapýÞtĂ˝rĂ˝n. 50 cm kadarlĂ˝k bölümünü (1/3’ünü) karanlĂ˝k odada spirale sarĂ˝n ve filmi, her zaman banyo ettiĂ°iniz gibi (önerilen sürede) banyo edin.

7- filmin diĂ°er bölümlerini de ilgili etiketleri üzerine yapýÞtĂ˝rarakü aynĂ˝ banyo Ă˝sĂ˝sĂ˝nda aĂžaĂ°Ă˝daki gibi banyo edin:
    -2. film için süreyi % 30 artĂ˝rĂ˝n (T-Max için % 20)
    -3. film için süreyi % 30 azaltĂ˝n (T-Max için % 20)

ve aĂžaĂ°Ă˝da açĂ˝klanan test sonrasĂ˝nda eĂ°er gerekirse;
yeni bir film ile 4. Maddede anlatĂ˝ldýðý gibi yeni bir test çekimi yapĂ˝p, yine filmi 6. maddedeki gibi bölüp iĂžaretliyerek banyo edin:
    -4. film için süreyi % 15 artĂ˝rĂ˝n (T-Max için % 10)
    -5. film için süreyi % 15 azaltĂ˝n (T-Max için % 10)

BASKI TESTÝ

1-Testi, en çok kullandýðýnĂ˝z kaĂ°Ă˝dĂ˝n 2 numarasĂ˝nĂ˝ kullanarak yapĂ˝n.

2-PozlanmýÞ negatiflerden birini agrandisörün negatif taÞýyĂ˝cĂ˝sĂ˝na kareyi tam dolduracak Ăžekilde yerleĂžtirin. Tercihen gren büyüteci kullanarak agrandisör tablasĂ˝nda netleme yapĂ˝n. Netleme için baĂžka bir negatif de kullanĂ˝labilir.

3-Daha iyi bir optik performans elde etmek için, agrandisörün objektifini maksimum açĂ˝klýðýna göre iki stop kĂ˝sĂ˝k deĂ°erde kullanĂ˝n.(örneĂ°in, maksimum açĂ˝klĂ˝k f/2.8 ise f/5.6’ya getirin) BaskĂ˝ sĂ˝rasĂ˝nda taÞýyĂ˝cĂ˝daki pozlanmamýÞ film üzerinden ve agrandisör ýÞýðý ile doĂ°rudan pozlanan bölge, karÞýlaĂžtĂ˝rabilmek için, yan yana olmalĂ˝dĂ˝r. Bu amaçla taÞýyĂ˝cĂ˝daki film yarĂ˝sĂ˝ taÞýyĂ˝cĂ˝ karesinde olacak Ăžekilde yerleĂžtirilir.

4-BaĂžlangĂ˝ç noktasĂ˝ olarak , 10 saniyeden baĂžlayan ve 5’ Ăžer saniyelik aralĂ˝klarla 30 saniyeye kadar uzanan bir dizi test alĂ˝n (10,15,20,25 ve 30 saniye) (Dernek agrandisörleri için 4 saniyeden baĂžlayĂ˝p, 2 Ăžer saniyelik aralarla 16 saniyeye uzanan test yapĂ˝n; 4,6,8,10,12,14 ve 16 saniye) Her bir test için ayrĂ˝ parça kaĂ°Ă˝t kullanĂ˝n

5-Bu pozlanmýÞ kaĂ°Ă˝tlar, banyo edilip kurutulduktan sonra, minimum poz süresi ile elde edilmiĂž maksimum siyah aranĂ˝r. Bu ise film üzerinden pozlanmýÞ ve film üzerinden pozlanmamýÞ bölgeler arasĂ˝nda gözle görülür bir fark olmayan ilk baskĂ˝ olacaktĂ˝r.

Ýþte bu baskĂ˝ için gerekli olan pozlama süresi, maksimum siyahĂ˝ verecek minimum poz süresidir. EĂ°er isterseniz, saptadýðýnĂ˝z poz süresi etrafĂ˝nda 2 saniyelik ya da daha kĂ˝sa basamaklamalar yaparak minimum poz süresini daha hassas olarak belirleyebilirsiniz.

Her Ăžey sabit kaldýðý sürece bu minimum süre bundan sonraki negatiflerimizi basmamĂ˝z için iyi bir baĂžlangĂ˝ç süresi olacaktĂ˝r.

BÝR GÖRÜNTÜDEKÝ AYDINLANMA FARKININ BELÝRLENMESÝ

YansĂ˝yan ýÞýk tipi bir poz ölçer kullanĂ˝n (makinelerin poz ölçerleri zaten böyledir.) BaskĂ˝da tam bir detay istediĂ°iniz en parlak ve en koyu yerlerden ölçüm alĂ˝n. Bu iki alan arasĂ˝ndaki parlaklĂ˝k farkĂ˝nĂ˝ stop cinsinden bulduktan sonra, negatif kontrastĂ˝nĂ˝ ayarlamak için, film banyo süresini aynen mi uygulayacaĂ°Ă˝mĂ˝zĂ˝, yoksa kĂ˝saltĂ˝p uzatacaĂ°Ă˝mĂ˝zĂ˝ mĂ˝ göreceĂ°iz. Bu iĂž için en uygun poz ölçer spotmetredir. Ama makinemizin poz ölçeri ile de ölçüm alabilirsiniz.

BaskĂ˝da tam bir detay istediĂ°iniz aydĂ˝nlĂ˝k bölgeden poz ölçümü alĂ˝n. 1/ 125’ e f/16 olsun, bu kez dokusunu baskĂ˝da tam görmek istediĂ°iniz en koyu yerden ölçüm alĂ˝n. O da 1/ 125 f/2.8 olsun. Ýki bölge arasĂ˝ndaki stop cinsinden farkĂ˝ hesaplayĂ˝n. ÖrneĂ°imizdeki 5 stop fark vardĂ˝r. Böyle bir görüntü kontrast bir görüntü olduĂ°undan tabloda belirtildiĂ°i ölçüde banyo süresi kĂ˝sĂ˝lĂ˝r.

BÝR ALTIN KURAL
Siyah-beyaz fotografçĂ˝lýðýn altĂ˝n kuralĂ˝, gölge detayĂ˝ndan poz ölçümü almaktĂ˝r. Görüntünün, baskĂ˝da detay istediĂ°imiz en koyu bölgesi saptanĂ˝r. Bu bölgeden poz ölçümü alĂ˝nĂ˝r. Detay veren gölge kĂ˝sĂ˝m zone III demektir. Zone III zone V’ ten iki durak daha az olduĂ°undan, gölge kĂ˝sĂ˝mdan aldýðýnĂ˝z poz ölçümünü iki durak kĂ˝sĂ˝n.( 1/30 alĂ˝nan bir poz ölçümü için, 1/ 125 enstantane kullanĂ˝lĂ˝r veya f/8 olan diyafram yerine f/16) görüntü düĂžük veya yüksek kontrasta sahip olmadýðý sürece, normal film banyo süresi kullanĂ˝lĂ˝r.


06.jpg

BÝR GÖRÜNTÜNÜN KONTRASTLIÐINA GÖRE AYARLAMA

Siyah-beyaz filmler genel olarak zone III’ ten zone VII’ ye kadar detaylarĂ˝ (dokuyu) tespit etmektedir. Zone III’ ü, zone VII’ den çĂ˝kartĂ˝rsanĂ˝z, arada normal olarak kabul edilebilecek 4 durak fark olduĂ°unu görürsünüz. Görüntüdeki aydĂ˝nlĂ˝k zone ile, zone III arasĂ˝ndaki durak sayĂ˝sĂ˝, bir görüntünün normal, yüksek veya düĂžük kontrast aralýðýnda olduĂ°unu gösterir. Bazen daha düĂžük gölge deĂ°erleri ve aydĂ˝nlĂ˝k deĂ°erler, küçük bölgeler içersinde görüntünün bütünü için önemsiz olacak Ăžekilde var olabilir. Ancak, sistemin aralýðýnĂ˝ geniĂžletmek veya daraltmak sizin elinizdedir.

Görüntüdeki önemli aydĂ˝nlĂ˝k bölge detaylarĂ˝ zone VII’ yi aÞýyorsa, mantĂ˝klĂ˝ olan yol, gölge alanlarĂ˝ doĂ°ru pozlamak ve aydĂ˝nlĂ˝k bölgeleri, sonuçta gölge bölgeler için fazla etkisi olmayacak olan banyo süresini azaltma yolu ile aĂžaĂ°Ă˝ya çekmektir. Banyo süresinin azaltĂ˝lmasĂ˝, aydĂ˝nlĂ˝k bölgeleri zone VII’ ye indirir.

Ýlk olarak gölge alanĂ˝ zone III’ e taÞýmak istediĂ°imiz varsayĂ˝mĂ˝ndan hareketle, gölge alandan bir poz ölçümü alarak iki stop az pozlayalĂ˝m.

Ýkinci adĂ˝mda, filmi uygun süre ile banyo edelim. AĂžaĂ°Ă˝daki tabloda görüntülerdeki aydĂ˝nlanma farklĂ˝lĂ˝klarĂ˝na göre negatif banyo sürelerinin ayarlanmasĂ˝ ile ilgili bir tablo verilmiĂžtir. Normal filmler için % 30 farklĂ˝laĂžma olabilirken yine T-Max filmler için % 10-15 arasĂ˝nda daha küçük süreler ile farklĂ˝laĂžma gerekmektedir.

BANYO FAKTÖRLERÝ

KONTRAST FARKI                                                        BANYO FAKTÖRÜ

4 stop ( Normal )  N                                                        1.0

3 stop ( DüĂžük )   N+1                                                    1.3 ( 1.15 )*

5 stop ( Yüksek ) N-1                                                     0.7 ( 0.85 )*

Sistem banyo sürenizi verilen faktör ile çarpĂ˝nĂ˝z.

( * ) T-Max filmler için parantez içindeki deĂ°erleri kullanĂ˝nĂ˝z.

BazĂ˝ zone sistem rehberlerinde bu tabloya ek olarak N-2 ve N+2 deĂ°erleri de verilmektedir. (Bkz. Staler)

FaklýlaÞtýrýlmýÞ Banyonun Zon YerleÞimine Etkileri

Daha Kýsa banyo(SýkýÞtýrma) (N-1)
07.jpg
YukarĂ˝da yer alan ve sadece konunun kavranmasĂ˝na yönelik olarak hazĂ˝rlanmýÞ Ăžemadan da görülebileceĂ°i gibi N+1 ve N-1 banoyolarĂ˝ düĂžük zonlarĂ˝ yerinden oynatmazken yüksek zonlarda belirgin hareketlenmelere sebep olmaktadĂ˝r.

N-1 de; yüksek kontrastlĂ˝ görüntüyü bir zone sĂ˝kýÞtĂ˝rmak için, geliĂžtirme azaltĂ˝lĂ˝rken,

N de;    normal kontrastlĂ˝ görüntü için normal geliĂžtirme yapĂ˝lmakta,

N+1 de ise; düĂžük kontrastlĂ˝ görüntüyü bir zone geniĂžletmek için geliĂžtirme artĂ˝rĂ˝lmaktadĂ˝r.

Böylece;

6 zone içeren bir görüntü N-1 banyosu,

5 zone içeren bir görüntü N banyosu,

4 zone içeren bir görüntü de N+1 banyosu ile

5 zone içerecek bir hale getirilmiĂž olmaktadĂ˝r.

BASKI BANYO SÜRESÝNÝN BELÝRLENMESÝ

Son olarak yapĂ˝lmasĂ˝ gerekli test, baskĂ˝ banyo süresinin belirlenmesi testidir. Önceki test sonuçlarĂ˝na uygun bir filmin pozlanmamýÞ bir karesi ile önceden belirlemiĂž olduĂ°unuz poz süresini kullanarak bir karta baskĂ˝ yapĂ˝n. Bu kartĂ˝ dokuz eĂžit parçaya ayĂ˝rĂ˝n ve her bir parçanĂ˝n arkasĂ˝na numara yazĂ˝n. Daha sonra, önerilen banyo süresinin etrafĂ˝nda bu dokuz parça için basamaklama yapĂ˝n. ÖrneĂ°in; kaĂ°Ă˝t tabanlĂ˝ bir kart için normal banyo süresi iki dakika ise, siz 15’ er sn ara ile 1 dakikadan 3 dakikaya kadar geliĂžtirmeler yapĂ˝n. FarklĂ˝ sürelerle geliĂžtirilmiĂž bu kartlarĂ˝ kuruttuktan sonra en koyu siyahĂ˝ veren ilk geliĂžtirme süresini kendi geliĂžtirme süreniz olarak belirleyin.

SÝSTEMÝN 35 MM FOTOGRAFÇILIÐA UYARLANMASI

Tabaka film kullanĂ˝lĂ˝yorsa farklĂ˝ kontrast derecelerindeki her ayrĂ˝ konu ayrĂ˝ filme çekildiĂ°i için ayrĂ˝ banyo yapĂ˝labilir. Ancak 35 mm film kullanan bizler aynĂ˝ makara üzerine pek çok farklĂ˝ konu saptamakta ve bu filmi de tek bir banyo ile yĂ˝kamak durumundayĂ˝z. Banyo süresi kimi konular için mükemmel sonuçlar verirken, kimi konularĂ˝n kontrastĂ˝nĂ˝ haddinden fazla arttĂ˝rabilmekte, kimi konular için ise yetersiz kontrasta kalĂ˝nmasĂ˝na neden olmaktadĂ˝r.

ÇoĂ°umuz 35 mm kullanĂ˝cĂ˝larĂ˝ olduĂ°umuza göre, negatiflerimizin istediĂ°imiz ton dengesi içerisinde ve kolayca basĂ˝labilmesi için belirli ölçülere ihtiyacĂ˝mĂ˝z var. Bu ölçülerin saptanmasĂ˝ için ise iki yol var.

Birinci ve en iyi çözüm; her bir film ile benzer aydĂ˝nlanma aralýðýndaki görüntüleri çekmek. ÖrneĂ°in bir makara film ile yüksek kontrast aralýðýnda olan konularĂ˝ çekersiniz. DiĂ°er bir makara film ile de sadece normal parlaklĂ˝k aralýðýndaki görüntüleri. Çok farklĂ˝ kontrast aralĂ˝klarĂ˝ olan görüntüleri asla aynĂ˝ film üzerine çekmeyin. ÖrneĂ°in sisler içersindeki bir ev (düĂžük kontrastlĂ˝ bir konu) aynĂ˝ film üzerine daĂ° manzarasĂ˝ (yüksek kontrastlĂ˝ bir konu) aynĂ˝ film üzerine çekilmemelidir. Tek bir makara film üzerine saptayacaĂ°Ă˝nĂ˝z görüntüleri aynĂ˝ parlaklĂ˝k aralýðý ile sĂ˝nĂ˝rlayarak bu makara üzerindeki bütün görüntüler için ideal negatif kontrastĂ˝nĂ˝ veren bir banyo süresini seçebilirsiniz.

Bu yöntem aĂžaĂ°Ă˝da anlatĂ˝lan yöntemden çok daha geniĂž bir ton aralýðý verir.

Orta format makineler kullanĂ˝lĂ˝rken farklĂ˝ kontrast deĂ°erleri için farklĂ˝ film “back” leri kullanmak kullanýÞlĂ˝ bir yöntemdir.

Ancak 35 mm uygulamasĂ˝ için ya sadece aynĂ˝ aydĂ˝nlanma kontrast deĂ°erindeki görüntüler çekilecek ya da normal, aÞýrĂ˝ ve düĂžük kontrastlĂ˝ görüntülerin tespiti için 3 ayrĂ˝ makine kullanmak gerekecektir.

Her farklĂ˝ banyo edilecek film; (+) (Normal veya N) ve (-) ile iĂžaretlenmelidir.

DiĂ°er bir yöntem ise istediĂ°imiz görüntüyü tüm bir makara filme çekmek ve filmi makineden çĂ˝kartĂ˝r çĂ˝kartmaz istediĂ°imiz görüntü için gerekli banyo süresini üzerine not etmektir. EĂ°er makara çok aydĂ˝nlĂ˝k bölgeleri olan görüntüler (kontrast görüntüler) içeriyorsa normal banyo sürenizden % 30 daha kĂ˝sa süre ile banyo edin (T-Max için % 15) EĂ°er kontrast görüntüden gölge detayĂ˝ elde etmek gibi bir kaygĂ˝nĂ˝z yoksa, pozlamayĂ˝ 1 stop kĂ˝sarak aydĂ˝nlĂ˝k bölgelerden daha fazla detay alabilirsiniz. EĂ°er film, fazla aydĂ˝nlĂ˝k bölgeleri olan görüntüler içermiyorsa normal banyo süresi kullanĂ˝lĂ˝r. Hatta görüntülerin çok düĂžük bir aydĂ˝nlanma düzeyinde olmalarĂ˝ halinde banyo süresini uzatĂ˝n. Tabii bu arada her filmi makinemizden çĂ˝karĂ˝r çĂ˝karmaz iĂžaretleyin.

Bu son yöntemin amacĂ˝, aydĂ˝nlĂ˝k bölgeleri basĂ˝lamayacak kadar yoĂ°un bir negatif ile karÞý karÞýya kalmanĂ˝n önüne geçmek ve normal veya düĂžük kontrastlĂ˝ bir negatif elde etmektir. Çünkü sabit kontrast dereceli kaĂ°Ă˝tlar kullanĂ˝larak, kontrast bir negatife göre düĂžük kontrastlĂ˝ bir negatif ile çalýÞmak daha kolaydĂ˝r. Ancak kontrast bir negatif ile baskĂ˝, deĂ°iĂžken kontrast dereceli kaĂ°Ă˝tlar ile (Ilford Multigrade, Kodak Polycontrast vb) nispeten kolaylaĂžtĂ˝rĂ˝labilir.

ZONE SÝSTEMÝN SINIRLARI

Zone sistem, zamanĂ˝n hassas poz ölçümlerine izin verdiĂ°i büyük format siyah-beyaz manzara ve still-life fotografçĂ˝lýðý için çok uygundur. Renkli negatif filmlerin renk yapĂ˝larĂ˝nda beklenmeyen sonuçlar yarattýðý için banyo süreleri ile oynamak mümkün deĂ°ildir. Renkli negatif filmlerin poz ölçüm süre deĂ°iĂžimlerine karÞý toleranslarĂ˝ azdĂ˝r.

AyrĂ˝ca tüm detaylarĂ˝ içeren ve zengin ton aralýðýna sahip bir fotografĂ˝n her zaman harika bir fotograf olmadýðýnĂ˝ da akĂ˝ldan çĂ˝karmamak gerekir.

Zone sistem, her zaman sizin fotografĂ˝ denetim altĂ˝na almanĂ˝zĂ˝ saĂ°layacak bir yöntem olmalĂ˝. Hiçbir zaman o sizi denetim altĂ˝na almamalĂ˝dĂ˝r.

KAYNAKÇA

q Martin L. Taylor-Hurbert Birnbaum-Owen Butler, Advanced Black-and-White Photography, Kodak Workshop Series, Kodak Publication KW-19, NY., 1987

Michael Langford, Advanced Photography, 5th ed. Focal Press, Oxford, 1994

q Fred Picker, Zone VI Workshop, The Fine Print in Black & White Photography, Amphoto Books, New York, 1974

q Minor White-Richard Zakia-Peter Lorenz, The New Zone System Manual,4th printing, January 1978,

q Terry Staler, (çev. Seda Güner), Siyah Beyaz FotoĂ°rafçĂ˝lĂ˝kta Zone Sistem, Roll ve Tabaka Filmler Ýçin, Pozlama ve GeliĂžtirme Kontrol MetotlarĂ˝, , 1993

q Lars, Kjellberg, The Zone System, www.photodo.com

q John P. Schaefer, An Ansel Adams Guide, Basic techniques of Photography Book I, Little, Brown and Company, 1998

q Gökhan Demirer atölyesi Zone Sistem notlarĂ˝.




Önceki Sayfaya Geri Dön Yazdýrýlabilir Sayfa Š Gökhan Demirer - Her Hakký Saklýdýr.
sergi1icon