ust6.jpg
 
 

G÷khan Demirer > T├╝rk├že > Dosyalar > Foto├░rafta ├Łmza ├ťzerine



Foto├░rafta ├Łmza ├ťzerine

(*)

Bir süredir foto├░raf üzerine imza atma konusu ilgimi çekiyor. Kimi foto├░rafç├Żlar├Żm├Żz, foto├░raflar├Ż üzerine yald├Żzl├Ż kalemle oldukça büyük imzalar at├Żyor ve foto├░raf camias├Żn├Ż da imza atmaya te├żvik ediyorlar. Böyle dü├żünenler, foto├░raf üzerine, ressamlar├Żn yapt├Ż├░├Ż gibi at├Żlacak imzalar├Żn, toplumda foto├░rafa bir sanat dal├Ż olarak sahip ç├Żkmak, onu yüceltmek ve foto├░raf sanatç├Żs├Żn├Żn yarat├Żc├Żl├Ż├░├Żn├Żn hakk├Żn├Ż teslim etmek ad├Żna öneminden söz ediyorlar. Hal böyle olunca eskiden beri foto├░raflar├Ż üzerine imza atmayan biri olarak, bu konunun foto├░raf├Żn çok sayg├Żn bir yere sahip oldu├░u Amerikan foto├░raf çevrelerinde nas├Żl de├░erlendirildi├░ini ö├░renmek üzere o çevreyi iyi bilen usta bir foto├░rafç├Żya; dü├żüncesine, bilgisine çok de├░er verdi├░im sevgili Gül Ezen’e dan├Ż├żt├Żm.

Yurtd├Ż├ż├Żnda yap├Żlan foto├░raf sergilerinde, foto├░rafç├Żlar acaba foto├░raf kart├Ż üzerine imza at├Żyorlar m├Żyd├Ż; yoksa kart├Ż kendi halinde b├Żrak├Żp, paspartuya m├Ż yaz├Żyorlard├Ż? Örne├░in, sergilerini izleme f├Żrsat├Ż buldu├░um ne Amerikal├Ż Irving Penn, ne de Avrupal├Ż H.C. Bresson, kart üzerine imza atm├Ż├żlard├Ż. Acaba bu i├żin “görgüsü” Amerikan foto├░rafç├Żlar├Ż aras├Żnda neydi? Gül Ezen’in verdi├░i bilgiyi te├żekkür ederek, izniyle a├ża├░├Żda aynen aktar├Żyorum:

“... ├Łmza konusunda genel bir kaide yok. Baz├Żlar├Ż kart├Żn üstüne, altta kalan beyaz marjine, siyah kal├Żc├Ż mürekkeple imza at├Żyor. Ama imaj├Żn üstüne de├░il. Ço├░unluk alt kö├żeye so├░uk damga bas├Żyor. Ayr├Żca foto├░raf├Żn arkas├Żna kur├żun kalemle bütün bilgileri yazanlar da var; tabi yine alt k├Żsma. Yaz├Żlan bilgiler; isim, konu ismi, edisyon numaras├Ż gibi ├żeyler. Paspartuya yazanlar da var; bilhassa isim ve edisyon numaras├Ż.  Eski ustalardan foto├░raf├Ż imaj├Żn üstüne gelecek ├żekilde imzalayan olmu├ż.Bugün  bunlar├Żn de├░en daha fazla. Mesaj├Żn├Ż al├Żnca ├Żk├Żs├Ż Amerikal├Ż olan ve New York’ta ya├żayan üç foto├░rafç├Ż arkada├ż├Żma da dan├Ż├żt├Żm. Onlar da bana ayn├Ż bilgileri verdiler.”...

├×imdi konuya foto├░rafik görüntü olu├żumunun, resimden farkl├Ż niteli├░inden söz ederek devam edelim.

Foto├░rafik görüntünün duyarkat üzerinde olu├żumu esasen teknolojik bir süreçtir. Resimsel görüntü olu├żumundan önemli bir fark├Ż buradad├Żr. ├Łster do├░rudan foto├░raf, ister kurgu foto├░raf├Ż, isterse montaj olsun, foto├░rafç├Żn├Żn yarat├Żc├Żl├Ż├░├Ż; an├Żn, konunun alg├Żlan├Ż├ż├Żnda, görü├ż aç├Żs├Żnda, seçiminde, düzenlenmesindedir.

Emülsiyon üzerine f├Żrça vb. müdahalesinde bulunan pictorialistler bir yana b├Żrak├Żlacak olursa, foto├░rafç├Żn├Żn duyarkattaki görüntünün olu├żumunda teknolojik anlamda bir katk├Żs├Ż yoktur.

Yani foto├░rafç├Ż, foto├░raf├Żn├Ż bir Van Gogh, bir Seurat gibi, tuval üzerine f├Żrça darbeleri ile olu├żturmamaktad├Żr. Foto├░rafik görüntü, filmin ve kart├Żn verili emülsiyon ve gren yap├Żs├Żna ba├░l├Ż olarak foto├░rafç├Żn├Żn d├Ż├ż├Żnda gerçekle├żmektedir. Foto├░rafç├Ż, kamera, film, banyo ve kart  tercihleri ile bu verili teknolojik sürecin, istedi├░i yorum dahilinde olmas├Żn├Ż seçmektedir. ├×ahsen benimsememekle birlikte, film - tuval analojisine ba├żvuracak olursak; ressam zihnindeki görüntüyü tuval üzerine f├Żrça darbeleri ile etken bir süreçte resmetmektedir. Foto├░rafç├Żn├Żn zihnindeki görüntü ise önce fiziksel-kimyasal bir süreç sonucunda emülsiyonda gizil bir görüntü olarak saptanmakta, sonras├Żnda da büyük ölçüde standartla├żm├Ż├ż ve foto├░rafç├Żn├Żn müdahalesini en az düzeyde tutan banyo ve/veya bask├Ż i├żlemlerinden olu├żan edilgen bir teknolojik süreç sonucunda aç├Żk bir görüntü haline gelmektedir. Dolay├Żs├Ż ile, resmini bitirdi├░inde, ressam├Żn bir de imzas├Żn├Ż atmas├Ż o sürecin do├░al bir tamamlay├Żc├Żs├Ż iken; saptanm├Ż├ż foto├░rafik görüntü üzerine at├Żlan imza foto├░rafik malzemeye yabanc├Ż ve eklektik kalmaktad├Żr. Foto├░raf üzerine dijital tarih bas├Żlmas├Żn├Ż bir cehalet göstergesi sayarken, foto├░rafik kay├Żt üzerine yald├Żzl├Ż imzay├Ż savunmak çok tutarl├Ż olmasa gerek. Foto├░rafik görüntü üzerine at├Żlacak imzan├Żn, mutlaka onun yukar├Żda al├Żnt├Żlad├Ż├░├Żm örnekler ya da benzerleri gibi, foto├░raf├Żn farkl├Ż ve kendine özgü olu├żumuna uygun bir esteti├░i temsil etmesi gerekti├░ini dü├żünüyorum. Abdullah Biraderler, Kargopulo gibi eski zaman foto├░rafç├Żlar├Żn├Żn logo konusundaki özenlerine de dikkat çekmek isterim. Bu foto├░rafç├Żlar, foto├░raf kartlar├Żna bast├Żklar├Ż logolar├Żn├Ż d├Ż├żar├Żda haz├Żrlat├Żyorlard├Ż.

Baz├Ż foto├░rafç├Żlar├Żn foto├░raf üzerine tamamen pratik gerekçelerle imza att├Żklar├Ż da oluyor. Bu foto├░rafç├Żlar, foto├░raf, paspartusundan kazara ayr├Żlacak olursa, imzan├Żn paspartu ile birlikte kaybolmas├Żn├Ż istemiyorlar veya foro├░raf çerçevesi kapat├Żlmazdan önce ikinci ikinci kez paspartuya imza atmak üzere çerçeveciye gitmek yerine, foto├░raf üzerine imza atma kolayc├Żl├Ż├░├Żn├Ż seçiyorlar. Bu kayg├Żlar, e├░er amaç sanat ise, ku├żkusuz ba├żtan sanat d├Ż├ż├Żd├Żr.

Art├Żk foto├░raf├Ż toplumda sayg├Żn k├Żlmay├Ż ve özgün yarat├Żc├Żl├Ż├░├Żm├Żz├Ż vurgulamay├Ż foto├░raflar├Żm├Żz├Żn kendisine b├Żraksak ve üzerlerine yald├Żzl├Ż imzalar├Żm├Żz├Ż atarak onlar├Ż birer kitsch nesne haline dönü├żtürüp, basitle├żtirmesek nas├Żl olur?    

(*) Kontrast Say├Ż 9 Ocak 2004



Ínceki Sayfaya Geri D÷n Yazdřrřlabilir Sayfa ę G÷khan Demirer - Her Hakkř Saklřdřr.
sergi1icon